Theodorus Schrevelius en zijn gezin aan tafel
Object number020982
TitleTheodorus Schrevelius en zijn gezin aan tafel
Creator Pieter Fransz. de Grebber
DescriptionDit schilderij van Pieter Fransz. de Grebber (Haarlem 1573 – 1649) is in 1875 aan het museum geschonken. In 1986 bleek het aan een verkeerde tak van de familie van Teylingen toegeschreven te zijn. Na genealogisch onderzoek bleek het te gaan om het gezin van theoloog Theodorus Schrevelius (Latijn voor Dirk Schrevel). De opstelling doet sterk aan die van een schutterstuk denken, wat ongemakkelijk voor het nuttigen van de maaltijd, die op het tafeltje wordt bereid. Vader, moeder en de vier dochters dragen een hoofddeksel, de beide zonen zijn blootshoofd. De moeder, Maria van Teylingen, draagt over haar kanten kapje nog een doek, die in vleugels van de slapen afstaat. De zoon geheel rechts, schenkt op spectaculaire wijze een glas wijn in. Als dat maar goed afloopt.Toen dit schilderij in 1875 aan het Stedelijk Museum Alkmaar werd geschonken zag het er anders uit dan nu. Zowel de engeltjes op de achtergrond als een van de vrouwen aan tafel (de vierde van links) was overschilderd (afb. 32a). Pas na een restauratie in 1944 kreeg het schilderij zijn oorspronkelijke verschijningsvorm terug.
De heer Willet schonk het portret als 'een afbeelding van Floris van Teylingen en zijne familie'. Deze Van Teylingen werd in 1577 te Enkhuizen geboren en woonde in 1601 in Amsterdam. Nadat hij in datzelfde jaar was getrouwd met Adriaentje van de Nijenburg (overl. 1613), werd hij op 5 mei 1602 ingeschreven als poorter van Alkmaar. Hij hertrouwde in 1616 met Eleonora Vivien (overl. 1658). Hij was niet alleen kerkmeester van de Grote of Sint Laurenskerk en regent van het Weeshuis, maar ook lid van de vroedschap en burgemeester (van 1620 tot 1624). Daarnaast werd hij benoemd tot lid van Gecommitteerde Raden van het Noorderkwartier te Hoorn, lid van de Staten van Holland en afgevaardigde van Holland voor de Staten Generaal. Hij stierfin 1624.
Zijn grootvader, eveneens Floris van Teylingen genaamd, leefde van 1543 tot 1585 en was net als zijn kleinzoon burgemeester van Alkmaar. Tijdens het Beleg van Alkmaar speelde hij een belangrijke rol, die in de negentiende eeuw onder invloed van het nationalisme sterk benadrukt werd. Dat deed onder andere ook de schrijver W.J. Hofdijk (1816-1888) in zijn boek Alcmaria Victrix. Kronijk van Alkmaars Beleg in 1573. Op de titelpagina van zijn boek staat een portretje van de zestiende-eeuwse burgemeester van Teylingen, dat duidelijk geinspireerd is op het schilderij van De Grebber.
Hoewel er toen dus sprake was van verwarring over de identiteit van de man met de baard, had dit geen gevolgen voor de titel van het schilderij. Het bleef Het gezin van burgemeester Van Teylingen aan tafel heten.Dit veranderde toen De Jongh in 1986 op grond van de door Kaptein samengestelde genealogie van het geslacht Van Teylingen, constateerde dat op het schilderij geen van beide burgemeesters Van Teylingen in beeld kon zijn gebracht. Daarna heette het schilderij: Een bekende familie aan tafel.
Op grond van vergelijkingen met portretten van Frans Hals en door genealogisch onderzoek, kon het aan tafel zittende gezin worden geidentificeerd als de Haarlemse theoloog Theodorus Schrevelius, zijn vrouw Maria van Teylingen (1570-1652), met wie hij in 1599 te Alkmaar in het huwelijk was getreden en zes van zijn kinderen. De twee engeltjes
staan vermoedelijk voor de jonggestorven Andreas, die op 27 maart 1606 werd gedoopt en een ander onbekend, niet gedoopt kind.
Theodorus Schrevelius (de verlatiniseerde naam van Dirk Schrevel) werd in 1572 geboren in Haarlem. Hij studeerde in Leiden en werd in 1600 rector van de Latijnse school in Haarlem. Als lid van de vroedschap van die stad kwam, koos hij de zijde van Oldebameveldt en kwam hij in 1618 in conflict met prins Maurits. Een jaar later werd hij als rector ontslagen toen hij bezwaar maakte tegen een onderzoek dat afgevaardigden van de Dordtse synode bij Haarlemse scholen wilden doen naar de rechtzinnigheid van het bestuur. In 1625 werd hij te Leiden in een gelijk ambt benoemd. Hij schreef vele historische en theologische geschriften. Zijn sterfdag was 2 december 1649.
Object nameschilderij
Object categoryschilderingen
Techniqueschilderen
Dimensions
- drager hoogte: 130 cm
drager diameter: 171.6 cm