Gezicht op de abdij van Egmond
Object number020728
TitleGezicht op de abdij van Egmond
Creator G.W. Berckhout
DescriptionDe benedictijner Abdij van Egmond heeft bestaan van de 10e eeuw tot aan de verwoesting in 1573. Een jaar eerder was het complex in gebruik genomen als verdedigingswerk tegen de Spanjaarden. De verwoesting was een idee van Diederick van Sonoy, bevelhebber van de Hollandse troepen. Hij liet het in brand steken, om te voorkomen dat de Spanjaarden het als steunpunt zouden gebruiken. Berckhouts schilderij toont dus een reconstructie. Door de sterke licht-donker tegenstellingen gaat er een zekere dreiging van uit. Op het zonnige zandpad bevinden zich enkele pelgrims, twee van hen biddend voor een kruis. Een deel van de wolkenpartij wordt op mysterieuze wijze van onderen verlicht. Daardoor vallen de drie slanke torens met hun langgerekte spitsen sterk op. Zij stammen uit de 14e eeuw toen de torens werden vernieuwd en verhoogd. Op de oostelijke horizon verraadt de Grote Kerk dat daar Alkmaar ligt.Toen Berckhout dit schilderij vervaardigde was van de Abdij van Egmond niet veel meer over. Nadat het klooster in 1572 in gebruik was genomen als verdedigingswerk tegen de Spanjaarden, hadden de laatste monniken het in februari 1573 verlaten. Op 7 juni van datzelfde jaar liet Diederick van Sonoy, de bevelhebber van de Hollandse troepen, het in
brand steken, om te voorkomen dat de Spanjaarden het als steunpunt zouden kunnen gaan gebruiken. De Abdij werd vrijwel geheel verwoest. Van de Abdijkerk bleef de voorgevel staan en anderhalve toren. De noordertoren stortte in op 3 en 4 maart 1596. De zuidertoren diende lang als baken voor zeelieden en als gevangenis, maar stortte in 1798 grotendeels in. De Buurkerk die negeneneenhalve meter ten westen van de kloosterkerk stond, bleef grotendeels in tact. Het schip stortte in 1589 in. De toren werd in 1822 en het koor in 1836 gesloopt.
Op Berckhouts schilderij is dus een reconstructie te zien van het kloostercomplex en de kerk in welstand. Rechts op de achtergrond is het silhouet van Alkmaar weergegeven. De Grote of Sint Laurenskerk is duidelijk herkenbaar. De voorgrond bestaat uit licht- en schaduwpartijen die elkaar afwisselen. Links staan enkele bomen die als repoussoir dienen. Op een door de zon beschenen zandpad bevinden zich enkele reizigers of pelgrims. Twee van hen houden een wandelstok in de hand. Een van hen knielt bij een eenvoudig, langs de kant geplaatst, houten kruis.
Berckhouts Abdij valt binnen de traditie die onder andere door Nicolaes Jacobsz van der Heek is gevestigd. Bij het schilderij hoort een pendant met het Kasteel van Egmond (zie ook cat.nrs. 38 en 39 en cat.nrs. 15 t/m 17). Ook dat schilderij draagt de signatuur 'G.W. Berckhout' en de datering '1653'. Het bevindt zich in de collectie van het Rijksmuseum te Amsterdam. De compositie van dit doek is spiegelbeeldig aan die van het Alkmaarse. Zelfs het zonlicht komt op het Alkmaarse doek van links, terwijl het op het Amsterdamse van rechts valt.
Production date 1653
Subjectlandschap, gebouw, abdij, Egmond, topografie
Object nameschilderij
Object categoryschilderingen
Techniqueschilderen
Dimensions
- hoogte: 110.7 cm
diameter: 174.8 cm
diepte: 7.0 cm